Wszystko o rutylu

Rutyl to minerał często występujący w dziedzinie kamieni szlachetnych. Jest związany z „jedwabistą nutą” rubinów i szafirów, która czyni je szczególnie cennymi. To właśnie rutyl odpowiada za „asteryzm” (efekt gwiazdy) oraz efekt kociego oka. Zjawiska optyczne powstają dzięki mikroskopijnym zanieczyszczeniom rutylu. Rutyl można zobaczyć w inkluzjach charakterystycznych dla kwarcu rutylowego, gdzie igiełki rutylowe tworzą urocze, unikalne wzory. Ale czym właściwie jest rutyl? Skąd pochodzi? Czy można kupić biżuterię wykonaną w całości z rutylu? Rutyl to minerał składający się głównie z dwutlenku tytanu. Jego współczynnik załamania światła jest jednym z najwyższych spośród wszystkich znanych minerałów i wynosi od 2,616 do 2,903. Dla porównania, współczynnik załamania diamentu to 2,417-2,419. Kolor naturalnego rutylu waha się od złocistego przez krwistoczerwony, czerwonawo-brązowy aż do czarnego, a jego barwa zależy od obecności żelaza (czasem do 10%). Jego gęstość lub względna masa wynosi 4,20-4,30, a twardość to 6-6,5 w skali Mohsa. Najważniejsze złoża rutylu znajdują się w Sierra Leone w Afryce Zachodniej i stanowią 30% światowych zasobów. Inne złoża występują w Minas Gerais w Brazylii, w Alpach Szwajcarskich oraz w Arkansas w USA. Naturalny rutyl rzadko pojawia się na rynku jako kamień szlachetny (w przeciwieństwie do inkluzji rutylowych w innych kamieniach) i jest klasyfikowany jako kamień kolekcjonerski. Po raz pierwszy syntetyczny rutyl został wyprodukowany w 1948 roku za pomocą specjalnej odmiany metody Vernéya, z użyciem dodatkowego tlenu. Wysoki współczynnik załamania światła nadaje mu diamentowy blask i dużą refrakcję, co sprawia, że wygląda jak diament. W latach 50. XX wieku syntetyczny rutyl był sprzedawany jako imitacja diamentu, na przykład pod nazwą Titania. Jednak ponieważ rutyl nie jest szczególnie twardy, ostatecznie został wyparty z rynku przez bardziej wytrzymałe imitacje diamentu. Rutyl ma kilka ważnych zastosowań przemysłowych. Z drobno zmielonego rutylu produkuje się jasny biały pigment, który jest używany w farbach, tworzywach sztucznych, papierze, żywności i innych zastosowaniach wymagających intensywnej bieli. Dwutlenek tytanu jest również ważnym składnikiem wielu produktów do ochrony przeciwsłonecznej. Nanocząsteczki rutylu są przezroczyste dla światła widzialnego, ale bardzo skuteczne w pochłanianiu promieniowania UV. Dlatego produkty przeciwsłoneczne zawierające dwutlenek tytanu mogą chronić skórę przed uszkodzeniami spowodowanymi przez promieniowanie ultrafioletowe.  Czasami nazywany jest „Anielskimi włosami”, zwłaszcza gdy występuje w kwarcu, kunzycie, hematycie i innych. Wierzy się, że rutyl łagodzi zapalenie oskrzeli, impotencję oraz wzmacnia ściany żył. Może przywrócić równowagę organizmu poprzez skierowanie energii do obszaru choroby i pomaga w regeneracji komórek.